فهرست
قسمت 1 - صفات حروف

قسمت 1 - صفات حروف

  • 30 دقیقه مدت
  • 141 دریافت شده
قسمت: 1
كارشناسان مهمان محمدرضا ستوده نیا
نام سریالی: تجوید تحقیقی
در این برنامه آقای محمدرضا ستوده نیا به آموزش صفات حروف می پردازند .
صفات حروف

حالات مختلف حروف در هنگام تلفظ را صفات حروف می گویند. این صفات به دو گروه تقسیم می شوند که در اینجا به اختصار بیان می کنیم:

الف) صفاتی که دارای متضاد هستند یعنی در مقابل هر صفت یک صف ضد آن قرار دارد.

ب) صفات غیرمتضاده.

الف ) صفات متضاده

1) صفت استعلاء : حروفی که این صفت را دارند درشت و پرحجم تلفظ می شوند.

حروف مستعلیه : غ – خ – ق – ص – ض – ط – ظ.

2) صفات استفال : حروفی که این صفت را دارند نازک و کم حجم تلفظ می شوند( و این صفت ضد صفت استعلاء است).

حروف مستفلیه : 21 حرف ما بقی یعنی از حروف 28 گانه 7 حرف استعلاء که کم شود بقیه صفت استفال دارند.

نکته :

الف – حروف استعلاء در هنگام مکسور بودن استعلایشان کمتر می شود.

ب – باید دقت کرد اگر در یک کلمه حرف استعلاء و استفال کنار یکدیگر قرار گرفته است صفات آنها روی یکدیگر اثر نگذارند.

3) صفت جهْر : حروف مجهوره با صدای بلند تلفظ می شوند و 18 حرف هستند . اگر 10 حرف مهموسه را از 28 حرف عربی کم کنیم بقیه مجهوره هستند.

4) صفت همس : حروف مهموسه با صدای آهسته و بدون کمک گرفتن از تارهای صوتی اداء می شوند .(این صفت ضد صفت جهر است) . 10 حرف مهموسه در این جمله جمع شده است.

حثّهُ شخصٌ فسکت (ح – ث – ه – ش – خ – ص – ف – س – ک – ت).

5) صفت شدت : بعضی از حروف به سختی تلفظ می شوند.

یعنی هوا روی مخرج آنها جریان پیدا نمی کند. این حروف صفت شدت دارند و عبارتند از : (اجد قط بکت) 8 حرف ( ء – ج – د – ق – ط – ب – ک – ت)

6) صفت رخوت : حروف رخوه به راحتی و نرم تلفظ می شوند و در هنگام تلفظ در مخرج آنها هوا جریان پیدا می کند (این صفت ضد صفت شدت است) . 15 حرف این صفت را دارند ( اگر 8 حرف شدیده و 5 حرف متوسطه را از حروف 28 گانه کم کنیم حروف رخوت باقی می ماند).

حروف متوسطه ( بین الشده و الرخوه)

5 حرف هستند که نه شدت دارند و نه رخوت و این پنج حرف عبارتند از : (لن عمر) (ل – ن – ع – م – ر)

7) صفت اطباق : حروف مطبقه در هنگام تلفظشان دهان حالت جمع شدن را پیدا می کند و در وسط زبان حالت گودی پیدا می شود.

حروف : ص – ض – ط – ظ صفت اطباق دارند.

8) صفت انفتاح : حروف منفتحه در هنگام تلفظ آنها دهان گشوده می شود زبان حالت عادی را دارد . 24 حرف مابقی این صفت را (که ضد صفت اطباق است) دارند.

9) صفت اصمات : بعضی از حروف به سنگینی اداء می شوند این حروف 22 عدد می باشند . اگر از حروف 28 گانه حروف اذلاق را کم کنیم مابقی حروف دارای این صفت است.

10 ) صفت اذلاق : این حروف به نرمی و سبکی تلفظ می شوند و 6 حرف فرَّ من لُب ( ف- ر – م – ن – ل – ب ) این صفت را ( که ضد صفت اصمات است) دارند.


ب – صفات غیر متضاده :

این صفات نیز ده عدد هستند که بطور اختصار بیان می گردند.

1) صفت قلقله : اگر یکی از 5 حرف قطب جد « ق – ط – ب – ج – د» در کلمه ای قرار بگیرند به شرطی که ساکن باشند قابل تلفظ نیستند و لذا برای سهولت تلفظ ، کمی آنها را متمایل به حرکت می کنند. در «ق» و «ط» میل به ضمه می دهند تا استعلای آنها حفظ شود و ما بقی میل به کسره یا فتحه داده می شود.

2) صفت لین : دو حرف «واو» و «یاء» ساکن ما قبل مفتوح به نرمی تلفظ می شوند که به آن لین گفته می شود و به این حروف ، حروف لین می گویند.

3) صفت نبره : «همزه» در هنگام تلفظ سنگین ادا می شود خصوصاً اگر ساکن باشد.

4) صفت تکریر: زبان به هنگام تلفظ حرف «راء» لرزش پیدا می کند.

5) صفت تفشی : حرف «ش» در هنگام تلفظ آن هوا در دهان پخش می شود.

6) صفت انحراف : حرف «راء» و «لام» در هنگام تلفظ کمی از مخرج خود منحرف می شوند.

7) صفت صفیر: سه حرف «ص – س – ز» در هنگام تلفظ آنها هوا از لابلای دندانها خارج می شود.

8) صفت بحه : حرف «ح» با خشونت و گرفتگی حلق تلفظ می شود.

9) صفت استطاله : حرف «ض» در هنگام تلفظ آن زبان تا دندانهای جلو کشیده می شود.

10) صفت غنه : «م» و «ن» در هنگام تلفظ آنها صدا از بینی خارج می شود.

تذکر : بیشتر این صفات خود بخود اجراء می شوند به شرطی که مخرج حرف صحیح باشد، لذا در تلفظ آنها نیاز به وسواس زیاد نمی باشد.

قطعات صوتی

  • عنوان
    زمان
  • 30:05

مشخصات

سایر مشخصات

تصاویر

قسمت‌های دیگر

پایگاه قرآن