فهرست
قسمت 70، موارد ادغام

قسمت 70، موارد ادغام

  • 19 دقیقه مدت
  • 41 دریافت شده
جناب آقای پورزرگری در این برنامه به توضیح درباره تشخیص موارد ادغام می پردازد و مروری بر دروس جلسات قبل دارند.
تعریف: کلمه ادغام در لغت به معنی «ادخال- داخل نمودن» می باشد و در تجوید، عبارتست از «حذف یک حرف ساکن و مشدّد نمودن حرف بعدی».
به سخن ساده تر اینکه حرف اول در داخل حرف دوم ناپدید و موجب فشرده شدن (تشدید) حرف دوم شده است. مانند مِنْ مَا که باید نون ساکنه را حذف و به جای آن میم مَا را مشدد کنیم، به این عمل ادغام می گویند (مِمَّا). پس همیشه ادغام موجب مشدد شدن حرف می شود.
حرف حذف شده را مُدغَمْ و حرف بعدی را مُدغَمٌ فِیهِ می گویند.
در مثال وَجَدْتُمْ که دال در تاء ادغام می شود، حرف دال را مدغم و حرف تاء را مدغم فیه گویند.
فایده ادغام
فایده ادغام، سهولت در کلام است یعنی اگر قرار باشد حرفی یکبار تلفظ و بلافاصله همان حرف یا حرفی همجنس آن تکرار شود، این حالت برای دستگاه تکلم ثقیل و سنگین خواهد بود. لذا با بهره گیری از قواعد ادغام، این سنگینی در کلام رفع می شود.
انواع ادغام
ادغام از نظر مدغم و مدغم فیه، در روایت حفص از عاصم بر سه قسم است:
ادغام متامثلین: دو حرف مثل هم (متماثل) بلا استثناء در یکدیگر ادغام می شوند و کافی است که حرف اول ساکن باشد.
مثال: قُلْ لِمَنْ، لهُمْ مُوسَی، اِضْرِبْ بِعَصَاکَ، رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ، اَوْ وَزَنُوا، یدْرِکْکُم النساء 78
ادغام متجانسین
این ادغام فقط در موارد زیر انجام می شود: باء ساکن در میم مثل اِرْکَبْ مَعَنَا که در قرآن فقط همین مورد و در سوره هود علیه‌السلام آمده است. (ت- د- ط) دو به دو با یکدیگر. مثل: اَحَطْتُ نمل آیه 22 ادغام ناقص، هَمَّتْ طَائِفَةٌ، قَدْتبَینَ
(ث- ذ- ظ) دو به دو با یکدیگر. مثل: یلْهَثْ ذَلِکَ، اِذْ ظَلَمْتُمْ زخرف آیه 39، عَبَدْتَ. در روایت حفص، به جز موارد فوق، ادغام متجانسین انجام نمی شود.

ادغام متقاربین: لام ساکنه در حرف راء. مانند قُلْ رَبِّی، بَلْ رَبُّکُمْ
به استثناء بَلْ رَانَ در سوره المطففین که نه تنها اظهار می گردد بلکه سکته هم دارد. یعنی باید زمانی کوتاه روی بَلْ بدون نفس کشیدن، صوت قطع شود و بعد از آن کلمه رَانَ تلفظ می گردد.
تذکر: راء در لام ادغام نمی شود. نون ساکنه در لام و راء. مانند: فَإِنْ لَمْ، مِنْ رَبِّهِمْ، مِنْ رَسُولٍ. به استثناء مَنْ رَاقَ در سوره القیامه که مانند عبارت بَلْ رَانَ عمل می شود، یعنی علاوه بر ادغام نشدن سکته هم دارد. قاف ساکنه در حرف کاف. مانند: اَلَمْ نَخْلُقْکُمْ که فقط یک مورد آن هم در سوره المرسلات آمده است.
در روایت حفص از عاصم غیر از موارد فوق ادغام متقاربین دیگری انجام نمی شود. بین دو حرف متباعدین هم اصلا ادغام صورت نمی گیرد.
ادغام صغیر
ادغام صغیر ادغامی است که در آن حرف مدغم ساکن باشد (اصل ادغام نیز همین است). مانند: قُلْ لا، قَدْ دَخَلُوا، مِنْ رَبَّکُمْ، اُمَّةً وَاحِدَةً
ادغام کبیر
ادغام کبیر نوعی از ادغام است که در آن، مدغم و مدغم فیه متحرک می باشند. این ادغام فقط در قرائت سوسی جایز است. مانند: قَالَ لَهُم، اَفَاقَ قَالَ، یَقُولُ لَهُ، وَالذَّارِیَاتِ ذَرْواً

قطعات صوتی

  • عنوان
    زمان
  • 19:38

مشخصات

سایر مشخصات

تصاویر

قسمت‌های دیگر

پایگاه قرآن